Nutrímonos: Corpo Umano, Digestione e Malattie do Aparello Dixestivo

Unha célula do noso corpo

O corpo humano é un marabilloso e complexo crebacabezas. Porén, a diferenza dos crebacabezas de verdade, cada unha das súas pezas está viva.

Está formado por moitas, moitísimas pezas, as células. Son billóns. Estas diminutas unidades de vida organízanse, coordínanse e traballan unindo forzas. Con elas constrúense os nosos tecidos, órganos, aparatos e sistemas, e, en definitiva, o noso corpo.

Nesta unidade propoñémosche un reto: analizar a actividade dunha das nosas células. Fixarémonos nunha delas, unha calquera, por exemplo, unha das moitas neuronas que forman o sistema nervioso.

A nosa neurona forma parte dun nervio e é especialista en recibir e transmitir - 2 -información a outras neuronas.

Como xa sabes, as células animais non son capaces de fabricar o seu propio alimento, así que para mantérense con vida deben obter os nutrientes da súa contorna. Úsanos para obteren a materia e a enerxía que lles fan falta para realizar as funcións vitais.

Como fará a neurona? Como chegarán os nutrientes ata ela?

Significado da función de nutrición

O ser humano é un ser vivo e, polo tanto, realiza as tres funcións vitais:

• Función de nutrición

.

• Función de relación

.

• Función de reprodución

A función de nutrición

O ser humano é un ser vivo pluricelular. Está formado por células que se organizan en tecidos. Os tecidos forman órganos e estes, á súa vez, aparatos e sistemas.

Os aparatos e sistemas realizan diferentes funcións de modo coordinado para que o corpo funcione e se manteña san.

Mediante a función de nutrición o organismo:

• Obtén enerxía para realizar as funcións vitais.
• Obtén substancias, é dicir materia, que usa como materiais para reparar tecidos e crecer ou para regular funcións e manterse san. Por exemplo o calcio é necesario para que os músculos se movan.

Ao realizar a función de nutrición producense substancias de refugallo que son - 4 -expulsadas.

Para realizar a función de nutrición é necesaria a implicación de varios aparatos que realizan diferentes procesos:

.

• Aparato dixestivo: realiza a dixestión.

.

• Aparato respiratorio: realiza a respiración.

.

• Aparato circulatorio: realiza a circulación.
• Aparato urinario e outros órganos excretores: realizan a excreción.

No seguinte esquema vemos como se coordinan para realizar a función de nutrición.

Auga e alimentos Aparato dixestivo > Feces nutrientes Aparato circulatorio Substancias de refugallo Osíxeno Dióxido de carbono Aparato urinario e outros órganos excretores >Ouriños, suor ... Aire aspirado Aparato respiratorio Aire expulsado

1. A través do aparato dixestivo tomamos alimentos e auga.
2. No aparato dixestivo os alimentos transformanse en nutrientes. As substancias de refugallo sobrantes expulsanse en forma de feces.
3. A través do aparato respiratorio aspiramos aire do que extraemos osíxeno.
4. O osíxeno e os nutrientes incorpóranse ao aparato circulatorio que os transporta por todo o corpo ata chegar a todas as células que forman o noso corpo.
5. As células empregan os nutrientes e o osíxeno para obter a materia e a enerxía que necesitan. Neste proceso xérase dióxido de carbono e outras sustancias de refugallo.
6. O aparato circulatorio recolle o dióxido de carbono e as demais substancias de - 5 -refugallo.
7. O dióxido de carbono chega ao aparato respiratorio e é expulsado.
8. O aparato urinario elimina do sangue outras substancias de refugallo que se expulsan a través dos ouriños. O fígado e as glándulas sudoríparas eliminan do sangue o resto das substancias de refugallo.

Un reto antes de seguir

K No ano 2050 haberá unha poboación de 9.000 millóns de persoas en todo o mundo. Para alimentar esta poboación será preciso duplicar a produción agrícola. Que consecuencias pode ter isto?

Dixestión

Os animais non podemos realizar a fotosíntese para elaborarmos o noso alimento senón que nos alimentamos de plantas ou doutros animais. Somos, por tanto, seres vivos heterótrofos.

Os alimentos están formados por substancias moi complexas que as nosas células non son quen de empregar directamente. É necesario transformalas noutras máis sinxelas, os nutrientes.

A dixestión é o proceso polo que os alimentos e as bebidas que tomamos se descompoñen en nutrientes que o corpo pode usar para obter materia e enerxía. O encargado de realizar esta tarefa é o aparato dixestivo.

Recordemos que tipo de nutrientes existen e como os obtemos.

O aparato dixestivo

O aparato dixestivo está formado por:

• O tubo dixestivo. Comeza na boca e remata no ano. O tubo vaise especializando ao longo do seu percorrido para realizar diferentes funcións.
• As glándulas anexas. Son órganos que axudan na dixestión do alimento vertendo ao tubo dixestivo as súas secrecións: glándulas salivares, fígado, vesícula biliar e páncreas.

Boca Glándulas salivares Esófago Fígado Estómago Páncreas Intestino groso Intestino delgado Ano

Cando inxerimos alimentos, estes pasan ao interior do tubo dixestivo a través da boca. Iranse desprazando a través del a medida que van sendo dixeridos e se absorben os seus nutrientes. As substancias que non se poden dixerir serán expulsadas cara ao exterior a través do ano. Verémolo con detalle a continuación.

Preparándose para a dixestión: a boca

A boca é a primeira parte do tracto dixestivo, onde comeza o proceso de dixestión. O alimento sométese aquí a unha serie de accións para transformalo no bolo alimentario.

A mastigación é un proceso que consiste en triturar os alimentos en anacos máis pequenos para poder tragalos e facilitar a súa dixestión. Este proceso realízase grazas aos dentes.

Os dentes son órganos duros que se insertan na mandíbula. Existen diferentes tipos de dentes: incisivos, caninos ou cairos, premolares e molares; cada un cunha función específica.

• Os incisivos son os dentes que normalmente usas para dares bocados e cortares o alimento.
• Os caninos son puntiagudos, polo que permiten esgazar os alimentos máis duros.
• Os premolares e os molares son os encargados de triturar e esmiúzar a comida.

Incisivo Canino Premolar Molar

Cortan Esgazan Trituran e esmiúzan

Os primeiros dentes que aparecen na infancia forman a dentición de leite. Caracterízanse por ser temporais.

Pouco a pouco estes dentes vanse substituíndo pola dentición definitiva.

Incisivos Caninos Premolares Molares

t 1 Dentición de leite Dentición definitiva

Mentres se mastiga o alimento vaise mesturando coa saliva, un líquido que segregan as glándulas salivares e que axuda na dixestión. A saliva tamén ten unha función de defensa, xa que destrúe algunhas bacterias que se atopan nos alimentos.

A lingua é un órgano musculoso que fai posible cos seus movementos a mastigación e a mestura dos alimentos coa saliva.

Sabías que ...?

As glándulas salivares segregan máis ou menos un litro e medio de saliva ao día. Cantos litros levan segregado as túas glándulas salivares xa?

O sentido do gusto, localizado na lingua, e o do olfacto, no nariz, permitennos percibir sabores ou olores desagradable nos alimentos, alertándonos de que poderían estar en mal estado. Por suposto, tamén nos fan gozar de sensacións pracenteiras ao - 10 -comer.

Unha vez que se forma o bolo alimentario tragámolo e pasa a través da farinxe cara ao esófago. O avance do bolo alimentario polo esófago prodúcese grazas ás contraccións das capas musculares da súa parede.

Chegada ao estómago

O estómago é o órgano en forma de saco encargado de acoller o bolo alimentario que permanecerá aí varias horas antes de pasar ao intestino. Cando isto aconteza, o bolo alimentario terase transformado en quimo.

O estómago actúa sobre o bolo alimentario de dúas maneiras:

.

• Cos movementos da musculatura das suas paredes, que removen o seu contido.
• Producindo no seu interior ácidos e outras substancias, que actúan sobre o bolo alimentario transformandoo en substancias máis sinxelas.

Esófago Estómago Intestino

O estómago é unha parte do tubo dixestivo especializada na dixestión do alimento. As súas paredes interiores presentan engurras que se van alisando segundo o estómago se enche.

O intestino e a absorción de nutrientes

Cando a comida semidixerida abandona o estómago pasa ao primeiro treito do intestino delgado.

Neste momento entran en acción:

• O páncreas, que é unha glándula alongada e delgada con forma de folla que se encontra detrás do estómago e debaixo do fígado. Unha das súas funcións é producir e liberar no intestino delgado o zume pancreático, un líquido que reduce o quimo procedente do estómago a substancias máis sinxelas.
• O fígado, un órgano que desenvolve centos de funcións simultáneas, moitas relacionadas coa dixestión. Por exemplo, produce bile, un líquido que actúa disolvendo as graxas. Almacénase na vesícula biliar para despois ser liberada cara ao intestino delgado.

Fígado Páncreas Vesícula biliar Intestino delgado

O páncreas e o fígado verten os seus zumes cara ao intestino delgado, contribuíndo con eles á dixestión do alimento.

Sabías que o fígado é o órgano interno máis grande?

O fígado ostenta o récord de ser o órgano interno máis grande do noso organismo. Pode chegar a pesar ata tres quilos.

Supérao outro órgano que está no exterior do corpo, ten unha superficie aproximada de dous metros cadrados e un peso duns cinco quilos. Sabes de cal se trata? Efectivamente, a pel é o órgano máis grande do noso corpo.

O alimento continúa a súa viaxe. Encontrámonos no intestino delgado. Aquí é impulsado polo movemento da musculatura propia do dito intestino. Os zumes vertidos sobre o alimento transformárono nun líquido de aspecto leitoso que contén nutrientes, o quilo. O noso organismo xa pode captar os nutrientes.

Para que esta captación sexa máis eficaz, as paredes interiores do intestino delgado repréganse. Así aumenta moito a súa superficie. Neses repregamentos existe unha extensa rede de capilares que permite que os nutrientes abandonen o intestino delgado e vaian pasando ao sangue.

Absorción de nutrientes Repregamentos Capilares Intestino delgado

Fin do percorrido, eliminación de substancias de refugallo

Cando o alimento chega ao intestino groso apenas contén nutrientes, pero aínda hai substancias que o organismo necesita. No intestino groso absorbese a auga e outras substancias de pequeno tamaño. Deste modo vaise formando pouco a pouco unha masa máis dura que dará lugar ás feces.

As feces conteñen todas aquelas substancias que non puideron ser aproveitadas polo organismo. Expúlsanse ao exterior a través do ano.

Principais enfermidades do aparato dixestivo

Estas son algunhas enfermidades que poden afectar ao aparato dixestivo.

.

• Carie: producese pola destrución dos tecidos duros do dente. É unha enfermidade moi frecuente e de non se tratar pode chegar a destruir o dente.
• Gastroenterite: inflamación do estómago e o intestino pola acción de microorganismos patóxenos.
• Diarrea: debido ao aumento da actividade dos músculos intestinais, o contido do intestino pasa moi rápido sen que poida reabsorber a auga que este contén. Deste modo prodúcense feces líquidas. Pode ter causas moi variadas, infeccións por virus, bacterias ou estrés, por exemplo.

.

• Estrinximento: o contido intestinal pasa moi lentamente polo colon polo que se absorbe unha cantidade excesiva de auga e as feces endurécense sendo difíceis de expulsar. Pode estar causado por múltiples factores, como unha dieta inadecuada (pobre en fibra vexetal), estrés, uso de certos fármacos ...

.

• Enfermidade celíaca: é unha enfermidade na que o intestino está afectado pola presencia de gluten, unha proteína presente na fariña de trigo que lle outorga a este cereal grande parte do seu valor nutritivo. Maniféstase con diarrea, perda de peso ou desnutrición.