Biología y Geología Tema 1, Trimestre 2: Historia geológica de la Tierra y hominización

BIOLOXIA E XEOLOXIA

TEMA 1, TRIMESTRE 2

HISTORIA XEOLÓXICA DA TERRA

A historia xeolóxica do planeta é aproximadamente de 4.600.106 de anos. Dificultade de establecer un calendario xeolóxico. Os acontecementos ocorren a unha escala temporal moi diferente á nosa.

DATACIÓN RELATIVA

Consiste en establecer unha secuencia de acontecementos sen data concreta

1. Métodos estratigráficos.
   • Principio de horizontalidade: os estratos disponense inicialmente en horizontal e así permanecen se non hai forzas cas alteren. Baseado no perfil estratigráfico (columna estratigráfica).
   • Principio de continuidade lateral: un estrato ten a mesma idade o longo da sua extensión horizontal.
   • Principio de superposición: os estratos inferiores son mais antigos cos superiores. Salvo inversións estratigráficas . (Criterios de polaridade):
     • Retracción de arxilas: Fendas provocadas pola desecación. Vertice V cara ó muro.
     • Granoselección: Os materiais máis grosos depositanse na base do estrato.
     • Fósiles: A presenza de fósiles de idade coñecida, en posición de crecemento, ...
     • . Ripple marks ou rizaduras: Son ondas sobre a superfice provocadas polo mar ou o vento.
   • Principio de sucesión de eventos: Todo acontecemento que afecte ós estratos é posterior os mesmos.
   • Principio de sucesión faunística ou de identidade: Os estratos de diferentes épocas xeolóxicas conteñen distintos fósiles, debido á natureza continua e irreversible da evolución. Estratos con fósiles iguais , son da mesma época.
2. Varvas Glaciares
   • Nos lagos glaciares deposítanse de forma estacional: unha capa de materiais claros (verán) e unha capa de materiais escuros (inverno).
3. Dendrocronoloxía
   • Nas coníferas, márcase o crecemento estacional. En cada período de crecemento prodúcese un novo anel de meristemos secundarios (un anel escuro e outro claro), axudan a elaboración de climogramas.

DATACIÓN ABSOLUTA

1. Métodos Radiolóxicos:
   • Datación mediante o emprego do 14Carbono. Os isótopos son átomos do mesmo elemento (igual número atómico, Z), pero diferente masa (número de neutróns). Diferente número másico (A)
   • Establecer a data máis concreta posible dun acontecemento. Está baseado en rochas que conteñen elementos radioactivos que emiten radioactividade transformándose en estables a un ritmo concreto. A medida que aumenta el número de neutrones el isótopo se hace más inestable.

Formación do Carbono14

Formase nas capas altas da atmosfera pola radiación cósmica. Reacciona rapidamente co Osíxeno formando CO2. Entra na biosfera por fotosíntese e por absorción nos océanos. Os seres vivos asimilan carbono constantemente. Ao morrer, deixan de asimilar 14C e comeza a destruirse.

CS CamScanner- Limitacións do método:

• Precisamos que a relación entre 14C/12C permaneza constante.
• Non existan contaminacións edáficas (infraestima da idade)
• Non máis alá de 12-14 Vm

CALENDARIO XEOLÓXICO

• O calendario xeolóxico está dividido en Eras e Períodos:
  • As Eras están delimitadas por grandes cambios na codia terrestre.
  • Os Períodos están caracterizados pola presenza de determinados fósiles.
• Eón Arcaica (4.000.106 -2.500.106)
  • Actividade volcánica moi intensa.
  • Arrefriamento da codia. Protocontinentes, formación dos océanos (fai 3.800.106 anos).
  • Clima moi variado. Gran efecto invernadoiro e momentos moi fríos (crioxénico).
  • Organismos unicelulares primeiramente bacterias heterótrofas e anaeróbicas.
  • Aparecerían posteriormente os autótrofos (cianobacterias "algas verdeazuladas") que incrementarían as concentracións de O2.
  • A aparición de 02 provoacaría grandes extincións. Primeiro supercontinente a finais. Seres vivos sinxelos nos océanos (unicelulares eucariotas (fai 2.000.106 anos) e pluricelulares (1.000.106 anos algas vermellas e pardas).
• Eón Proterozoica (2.500.106 -570.106)
  • Gran oxidación (Fe) Aparece Rodinia.
  • Crioxénico a Terra cubriuse de 1, 3 km de xeo durante 400.106 de anos. A actividade volcánica rompe o xeo.
  • Fai 2.000 millóns de anos (células eucariotas).
  • Fai 600 millóns de anos (primeiros pluricelulares).
  • Fai 680 millóns de anos (Fauna Edíacara).
• Era Paleozoico (570-245 millóns de anos).
  • Eón Fanerozoico ("vida visible").
  • Subdivídese en 6 períodos: Cámbrico, Ordovícico, Silúrico, Devónico, Carbonífero e Pérmico.
  • Un novo supercontinente: Panotia (Panxea I).
  • A vida inicialmente era unicamente acuática ata que o 03 permite a colonización do planeta.
  • Durante esta Era, fracturase Pannotia ou Panxea I e formanse dúas oroxénias, polas colisións posteriores.
  • Caledoniana (Silúrico-Devónico)
  • Hercínica, (Pérmico) creándose a metade occidental da Península e formando o Panxea II.
  • . Clima caluroso no Ecuador, con glaciacións nos Polos.
  • Aumenta a concentración de 02 . Estoupido da vida proximidade H2O
  • Aparecen abundantes fósiles mariños. Estoupido Cámbrico.

1. CÁMBRICO: O fondo mariño sería pouco profundo, estaría recuberto de esponxas, graptolitos (semellantes a corais), trilobites, ... aparecen a meirande parte dos filums animais actuais.
2. ORDOVÍCICO: Aparecen os primeiros peixes cordados. Gran variedade de Trilobites (1 cm ata 1m). Aparecen os primeiros Insectos (arácnidos, miriápodos, escorpións, ... ) a partires dos crustáceos. Finais do Ordovícico (444.106 anos) CS CamScannerprimeira gran extinción, probablemente un estallido de raios gamma (esterilización) e destrución dos gases de efecto invernadorio (glaciación).
3. SILÚRICO: Aparecen novas especies, sobreviven cefalópodos e diversificanse os artrópodos. Plantas e fungos colonizan a terra. Primeiros peixes con pulmóns ...
4. DEVÓNICO: Aparecen primeiros insectos terrestres. Aparecen os primeiros tetrápodos terrestres, primeiros anfibios. Celacanto "fósil viviente" ... Aparecen os fentos e as primeiras ximnospermas. Outra gran extinción a finais do Devónico ...
5. CARBONÍFERO: Ao desaparecer a meirande parte dos animais, as plantas desenvolveronse moito. Aparecen os primeiros réptiles. Fentos xigantes Remata cunha glaciación. No mar "mandan" os tabeirons. En terra libélulas e milpés xigantes.
6. PÉRMICO: Oroxenia Hercínica xunta todos os contintentes formando a Panxea. Remata coa maior extinción de especies. O clima faise máis cálido. Gran descenso do nivel do mar (perdense as plataformas continentais). Perda de O2 debido a oxidación materia orgánica. (animais co metabolismo máis acelerado, máis afectados). Cambio climático (interior da Panxea áridas) A Panxea II reduce os ecosistemas. Gran actividade volcánica.

• Era Mesozoica (252-65 millóns de anos).
  • Tres Períodos: Triásico, Xurásico e Cretácico
  • A Panxea II comézase a romperse en dous (Xurásico): Laurasia e Gondwana (aparecen o Índico e o Atlántico), Norteamérica sepárase de África e tamén a India, orixinando Oroxénia Alpina (Himalaia, Alpes, Pireneos, Andes, .... ).
  • Clima temperado, cálido e árido. Non existen casquetes polares.
  • Era das coníferas. Primeiras plantas con flores e con froitos (Anxiospermas)
  • Era dos réptiles, aparecen as primeiras aves (Xurásico) e os primeiros mamíferos
  • placentarios (Triásico).
  • Intensa actividade volcánica.
  • Desaparecen Trilobites e peixes acorazados. Nos mares anmonites, luras e crustáceos
  • Extinguíronse (Cretácio) case a totalidade dos réptiles (dinosauros) excepto os actuais lagartos, serpes, tartarugas e crocodilos.
1. TRIÁSICO: Aparecen dinosauros mamíferos. Clima caluroso e seco. Árbores perennifolios.
2. XURÁSICO: Aparecen as aves. Rotura en Laurasia e Gondwana.
3. CRETÁCICO: Aparecen Anxiospermas e primates .
• Cenozoico: Desde fai 66 millóns de anos ata a actualidade.
  • Durante a Era Cenozoica, a India colisionou con Asia, e Arabia colisionou con Eurasia, pechando o mar de Tetis.
  • A consecuencia é a oroxenia alpina que formou as principais cordilleiras do Sur de Europa e Asia.
  • A Placa Eurasiática e Africana pechan o mar Mediterráneo, logo volve abrirse (enchéndose en 100 anos, fervenza de 2 km de alto), ...
  • Clima moi inestable:períodos glaciares (tillitas) e interglaciares (evaporíticas).
  • Os máis famosos os catro períodos glaciares do cuaternario (período interglaciar que comezou fai 105 anos).
  • Tres Períodos e sete épocas:
1. PALEOXENO, gran diversificación das aves e mamíferos, ... Tres épocas: Paleoceno, Eoceno e Oligoceno. CamScanner CS
2. NEÓXENO, sécase e ábrese o Mediterráneo, aparecen os primeiros simios, fórmase o istmo de Panamá (período frío), Australopithecus, ... Dúas épocas: Mioceno e Plioceno.
3. CUATERNARIO, as plantas adaptanse ó frío (caducifolias), última glaciación fai 100.000 anos. Dúas épocas Pleistoceno e Holoceno.

HOMINIZACIÓN

PRIMATES (60.106 de anos)

• Prosimios
• Platirrinos (Monos do novo mundo): árboreos, cola prénsil, nariz
• plana, ... Catarrinos (Monos do vello mundo) Simios Inferiores (ex: macaco, mandril, ... ) Simios superiores (orangután, gorila, bonobo e chimpancé) Homínidos (Australopitecus e xénero Homo)
• Non procedemos dos monos. Os primates proceden dun mamífero insectívoro de vida áborea. Del descenden directamente os Lémures de Madagascar e os Társidos da India.
• Redución do aparato olfactivo. Visión esteroscópica, en cor, ...
• Man prénsil (polgar opoñible), xemas sensitivas, unllas planas ...
• Postura bípede.
• Columna vertebral en forma de S. Xira o tórax a nivel da cintura.
• Union do pescozo na base do cranio. Cerebro complexo e moi grande con respecto o corpo.
• Dedas dos pes curtas. Extremidades posteriores mais longas que as anteriores.
• Ausencia do pelo na meirande parte do corpo. Brazos con modificacións articulares (rotar)
• Aumento do volume e da capacidade craniana.
• Poucas crías, pouco desenvolvidas, ... (clima estable)

1. AUSTRALOPITHECUS

• Posición bípeda. Entre 1,2 e 1,4 m de estatura
• Extremidades posteriores máis longas cas anteriores.
• Dedas dos pes curtas.
• Man prensil (pulgar opoñible).
• Columna vertebral en forma de S.
• Ausencia do pelo na meirande parte do corpo.
• Mandíbulas curtas e rostro case vertical.
• Cerebro grande e complexo en relación o corpo (400 cc).
• Manipulaban obxectos probablemente, pero non se teñen descuberto ferramentas
• Varias especies.
• Dimorfismo sexual.

2. HOMO HABILIS

• Cerebro entre 650-800 cc.
• Xa elaboran ferramentas. Probablemente eran preeiros. Industria Olduvayense
• Cranio mais redondeado e incisivos mais grandes que os Australopithecus.
• Dedos e dedas curvos (indica vida arbórea espontánea).
• Son bípedos.
• Cabeza do fémur grande, curta e arredondeada e pelve "mais moderna".
• 1,30 de altura e 52 kg para os machos e 32 kg para as femias.
• Posiblemente conviviron con Homo erectus.

3. HOME ERGASTER

• Ergaster (traballador, en grego) CS CamScanner