F- Immunologia: immunitate espezifikoa eta txertoen funtzionamendua

F. Immunologia

iturria Mariaje Lasarte Sagastibelza Biurdana BHIOINARRIZKO JAKINTZAK F. Immunologia

• 1. Immunitatearen kontzeptua.
• 2. Kanpo-hesiak: haien garrantzia, patogenoak sartzea eragozten dutelako.
• 3. Sortzetiko immunitatea eta immunitate espezifikoa: desberdintasunak.
• 4. Immunitate humorala eta zelularra: ekintza-mekanismoak.
• 5. Immunitate artifiziala eta naturala, pasiboa eta aktiboa: funtzionamendu mekanismoak.
• 6. Gaixotasun infekziosoak: faseak.
• 7. Immunitate-sistemaren patologia nagusiak: kausak eta garrantzi klinikoa.

Immunitatearen Kontzeptua

Zer da immunitatea?

Organismo batek gai arrotz bat (antigenoa) identifikatuta horren aurka modu espezifikoan garatzen duen erantzuna da, gai arrotza bezala mikrobio, tumore zelula, proteina, polisakarido, eta orokorrean makromolekulak ulertuta. Erantzun horrek gai arrotz berdinaren hurrengo erasoetatik babesten du organismoa.

Erantzun immunitarioa garatzeko ezinbestekoa da aldez aurretik gai arrotza edo antigenoa immunitate sistemako zelula espezifikoek identifikatzea, horren aurka modu espezifikoan jotzen baita.

Immunitate motak

Immunitate-sistemak dituen defentsa-mekanismo guztiak bi azpiatal nagusitan sailkatzen dira: sortzetiko immunitatea eta hartutako immunitatea edo adaptatiboa.

Jaiotzetiko edo sortzetiko immunitatea. Arriskua etorri aurretik dauden defentsa-mekanismoen multzoak eratzen du. Edozein mehatxuren aurka lan egiten dute, modu berean. Erantzun azkarra ematen dute, baina ez da iraunkorra eta askotan ez da nahikoa izaten mehatxuaz libratzeko.

Immunitate adaptatiboa (lortua, espezifikoa, egokitzapenezkoa .. ). Horren eragileak diren defentsa-mekanismoek, espezifikoak diren mehatxuak ezagutzen dituzte eta, ondorioz, soilik horien kontra aritzen dira. Gai arrotzak identifikatzeko eta behar adineko indarrez erantzun ahal izateko mekanismo horeik denbora behar izaten dute. Erantzun eraginkorra izaten da eta babesa iraunkorra ematen du.

Sortzetiko Immunitatea eta Immunitate Espezifikoa: Desberdintasunak

Sortzetiko immunitatea

1. Primitiboa (ornogabeek ere badute).
2. Lehenengo defentsa mekanismoa eratzen du: erantzuna azkarra da (0 - 5 egun).
3. Errekonozimendu mekanismo oso espezifikoak ez ditu erabiltzen (berdina antigeno ezberdinen aurrean), ez da antigeno menpeko.
4. Memoria immunologikorik gabea.
5. Erantzun immunitario espezifikoak (berariazkoak) induzitzen ditu.
6. Osagaiak:
   1. Zelulak: fagozitoak, zelula NK, zelula dendritikoak
   2. Molekulak: osagarria, makrofagoek ekoiztutako zitozinak

Immunitate espezifikoa

1. Berriagoa (ornodunetan soilik).
2. Erantzun motelagoak (7 egun).
3. Errekonozimendu mekanismo berariazkoak, oso espezifikoak erabiltzen ditu. Antigeno menpekoa
4. Memoria immunologiko du
5. Jaiotzatiko defentsa (ez espezifiko) mekanismoak anplifikatzen ditu.
6. Osagaiak:
   1. Zelulak: linfozito T y B, zelula dendritikoak (antigeno aurkezle bezala)
   2. Molekulak: antigorputzak, linfozitoek ekoiztutako zitozinak

Cytokines : zitozinak / zitokinak

Sortzetiko Immunitatea

Kanpoko hesiek eta defentsa-mekanismoen motek osatzen dute.

• Kanpoko hesiek, lehen babes hesia eratzen dute, patogenoaren sarrera eragozteko. Hesi mekaniko, kimiko eta biologikoak dira

Hesi motak

Hesi mekaniko edo fisikoak Gorputza babesten duen larruazalak eta mukosek eratzen dute. Arnas bideetan dauden zelula ziliatuak barne (baita doministikuak ere)

Hesi Kimikoak - pH azidoa (urdaila, bagina. gernua) - Behazun gatzak, gantz azidoak - Entzimak. Mikroorganismoak hidroliza ditzaketeenak, malko eta sudur mukosetako lisozimak adibidez ....

Hesi biologikoak Mikrobioma (mikrobiota) arrunta: larruazalean, ahoan, hestean, baginan dauden mikrobio multzoek ez diete patogenoei ezartzen uzten

Descamación Sudor Ácidos grasos Ácidos grasos Cilios Mucus Boca EPIDERMIS Glándula sudoripara Estómago Glándula sebácea Pulmones Secreción ácida Mucus Flora intestinal Mucus Palo

• Mikroorganismoek kanpoko hesak zeharkatzea lortzen badute, barneko defentsa sistemek hartzen dute parte, inflamazioa eraginez

Inflamazio erreakzioa

Inflamazio erreakzioan kalteturiko ehunak zenbait substantzia, kimokinak (edo zitokinak), askatzen ditu odol-hodietara. Substantzia horiek odol-hodien dilatazioa eta iragazkortasuna handitzea eragiten dute. Era honetan, normalean odoletik atera ezin daitezkeen hainbat osagaik (neutrofiloek, makrofagoek .. ) kalteturiko ehunetara abiatzeko erraztasunak aurkitzen dituzte. Fagozitosia eragiten da (makrofago bezalako zelulen esku) .

Horretaz gain, askaturiko substantzia asko (prostaglandinak, leukotrienoak eta interleukinak) leukozitoak erakartzeko (kimiotaxia ) baliagarri diren faktoreak dituzte. Faktore horietako batzuk inflamazioaren sintomen (beroa, gorritasuna, mina eta eremuaren handitze-prozesua) erantzuleak dira. Horrekin ere odol kapilarretan koagulu txikiak eratzen dira makrofagoek askaturiko tumore nekrosi faktoreen ekintzaz; ondorioz, hodol hodiak ixtean patogenoak linfa bideetatik jarraitzen dute, gongoiletatik pasatuz non linfozitoekin egingo dute topo eta orduan imunitate espezifikoa aktibatuko da. Konplemento (osagarri) proteina sistema aktibatzen da ere. Konplementu sistema odoleko proteina multzoak eratzen du, modu kateatuan aktibatzen direnak amaieran mikroorganismoaren mintzean ezarrita, zulaketa eta desoreka osmotikoak bultzatutako lisia eragiten du.

Arantza Larruaz. Bakterio Ehun- kaltea Seinale kimikoak (kimokinak) 1 Odol hodia Faktore hodi-zabaltzaile eta kimiotaktikoak Orbaintze Fagozitoak Inflamazioa eta fagozitosia C Estrabasazio, diapedesia Konplementoa (sistema osagarria) animazio

Inflamazio erreakzioan parte hartzen duten zelulak

inflamazio erreakzioan (immunitate naturala, sortzetikoa) parte hartzen duten zelulak

Herida Barrera cutánea Células NK Bacteria Citoquinas y quimioquinas Activación del complemento sérico O Células dendríticas Fagocitos y destrucción de bacterias por macrófagos y neutrófilos Neutrófilos Macrófagos Vaso sanguíneo

Immunitate Espezifikoa

Immunitate espezifikoa, kanpoko substantzietatik eta tumoreetatik babesteko mekanismorik garatuenek osatzen dute. Gai arrotza modu espezifikoan errekonozituta aktibatzen da. Immunitate espezifikoa abiarazten duen gai arrotzari antigeno deitzen zaio.

Antigeno baten eskema

antigeno baten eskema

Portador de antigenidad Epitopes (determinantes antigénicos)

Antigenoa (anti-geno= antigorputzen sortzailea) organismo baterako molekula arrotza da, organismoak behin identifikatuta erantzun immunitarioa espezifikoa pizten duena. Infekzio eragileak diren mikroorganismo guztiak (birus, bakterio, onddo, parasitoak) antigeno bezala dihardute.

Antigenoen konposizio kimikoa

Konposizio kimikoari begira antigenoak ¡ proteinak, polisakaridoak, azido nukleikoak eta lipidoak izan daitezke. Konposatu artifizialak ere izan daitezke:

• Proteinak. Antigeno gehienak proteinak dira, bai soilak edo lipido (lipoproteinak) edo gluzidoekin (glukoproteinak) elkartuta.
• Polisakaridoak. Polisakarido eta lipopolisakaridoak ere, antigeno onak dira.
• Azido nukleikoak. Orokorrean erantzun immunea suspertzeko gaitasun ahula dute, kate bakarrekoak ez badira edo proteinekin elkartuta ez badaude.
• Lipidoak. Orokorrean ez dute erantzun immunologikoa pizten.

Antigenoen agerpen moduak

Antigenoak bi modutan ager daitezke:

• Aske, barne ingurunean: plasmako proteinak, entzimak, toxina bakterianoak, ...
• Egitura biologikoen barruan: mintza, glikokalixa, flageloak, bakterio-kapsula ....

Antigeno motak jatorriaren arabera

Jatorriaren arabera hiru antigeno mota bereizten dira :

• Heteroantigenoak, espezie ezberdinetako organismoetatik datozenak dira (adibidez mikroorganismoak)
• Isoantigenoak espezie bereko beste izakietatik (adibidez, ABO sistemako proteinak)
• Autoantigenoak immunitate erantzuna, izakiaren berezko osagai batek pizten duenean (gaixotasun autoimmuneak).

Immunitate Espezifiko Motak

(1) Iimmunitate humorala edo B linfozitoen bidezkoa. B linfozito aktibatuek (zelula plasmatiko) antigorputz espezifikoak askatzen dituzte, eta horiek antigenoa (mikroorganismoak ... ) zeluletatik kanpo (odolean, ... ) zuzenean erasotzen dute. Antigorputzek antigenoen aurka joko duten beste zelula efektore mota batzuk (makrofagoak eta neutrofiloak) ere erakartzen dituzte. Humore-erantzunaren (erantzun humoralaren) eragileak beraz, antigorputzak dira.

(2) Immunitate zelularra edo T linfozitoen bidezkoa. T linfozito aktibatuek zuzenean erasotzen dute antigenoa zelula baten barnean dagoenean. T linfozitoak aktibatzeko antigeno aurkezle gisa jotzen duten zelulak behar dira.

linfozitoak + Influenza (1) (2) Humoral immune response Cellular immune response B lymphocyte Antigen/Virus Dendritic cell + Ag CD4 OR CDB TCR TCR Antibody-secreting plasma cell activated T helper (Th) cell activated cytotoxic T cell (CTL) Q CD4 Th effector cell CTL effector cell 0 Killing of infected cell 0 C o 0 0 Cytokines . Infected epthelial cell Bi erantzun motak modu koordinatuan ematen dira, lankidetza zelularra dago

1 Ag Ag Viral elimination

Immunitate Sistemaren Osagaiak

Immunitate sistema hainbat organo, ehun, zelula eta molekulek eraturiko sare konplexu bat da, era koordinatuan funtzionatzen dutenak gai arrotzen aurka jotzeko.

Organoak eta ehunak

Organoak eta ehunak sistema linfatikoa osatzen dute. Organo linfatiko primarioak, organo linfatiko sekundario eta linfa ehunak osatuta.

Adenoids Tonsil Thoracic duct Left subclavian Right lymphatic duct Lymph nodes Timoa Thymus Barea Spleen Peyer's patches Large intestine Apendizea Gongoil linfatikoak Appendix Hezur muin gorria Tissue lymphatics

Molekulak

Molekulak. Immunitatean parte hartzen duten molekulen zerrenda luzea den arren, garrantzitsuenak ondokoak dira: proteina plasmatikoak edo antigorputzak, zitokinak, konplemento sistema (sistema osagarria), histaminak ..

Zitokinak immunitate sistemaren eraginkortasuna bermatzeko zelulen i arteko komunikazioaren erantzuleak dira. Zelulen arteko koordinazioa gauzatzeko zelulek ekoizten dituzten proteina mota ezberdinak daude Interleukinak (leukozitoen arteko komunikazioa) Kimiokinak: leukozitoak ! infekzio gunera erakartzen dituzte, kimiotaxiaz , Hazkuntza zelular , faktoreak ( zelulen zatiketa eta diferentziazioa estimulatzen dute), tumore nekrosi faktoreak: (hantura erreakzioaren fase akutua estimulatzen dute), Interferonak( minbizi zelularen aurrean eta i infekzio birikoen aurrean eragiten dute.)

Zelulak

Zelulak:

• Zelula dendritikoak eta fagozitoak (neutrofiloak eta makrofagoak)
• Zelula hiltzaile naturalak (NK edo natural killers).
• B eta T linfozitoak. Erantzun immunitario adaptatiboaren eragile nagusiak dira.

Monoclo Basófilo Neutrófilo Mastocto Macrofago C. denditica Linfocito Linfocio Linfocio NK Linfocito Eosinófilo Tc Th B Células Respuesta Fagocitosis y exocitosis Exocitosis explosiva Exocitosis mantenida Productos principales Radicales oxidantes Mediadores proinflamatorios perforinas Mediadores proinflamatorios Cito- cina 5 Anticuerpos receptores solubles para el Antígeno. Mecanismo de reconocimiento Fclg GR C3dR Receptores para LPS y manosa FdgER FdgGR Receptores clonales para el antígeno Tipo de reconocimiento Reconocimiento no antígeno específico Reconocimiento antígeno específico

Amigdalak