Adimen Artifiziala Sortzailea: Mugak eta Aplikazioak Hezkuntzan

3. Adimen artifiziala sortzailea

Gunea: Moodlegune ikasgelabirtuala Ikastaroa: ADIMEN ARTIFIZIALA SENTSIBILIZAZIOA 2024-25 (irakasleak) Liburua: 3. Adimen artifiziala sortzailea Nork inprimatua: Maider Garcia Data: asteazkena, 2025(e)ko maiatzaren 7(e)an, 19:54(e)tanEdukien taula

1. Sarrera
2. Zer da adimen artifizial sortzailea?
3. Adimen artifizial sortzailearen mugak
4. Adimen artifizial sortzailearen hizkuntz eredu handiak
5. Zer dira Hizkuntz eredu handiak?
6. Zer egiten du hizkuntz eredu handi batek?
7. Nola ikasten dute hizkuntz eredu handiek?
8. Nola "pentsatzen" dute hizkuntz eredu handiek?
9. Nola sortzen du testua hizkuntz eredu handi batek?
10. Hizkuntz eredu handi baten mugak
11. Hizkuntza Ereduak: Pribatuak vs. Kode Irekiak (Open Source)
12. Adimen artifizial sortzailea hezkuntzan (Irakaslea)
13. Ikaskuntzaren Diseinu Unibertsala (IDU) aplikatzen
14. Ikaskuntza Esperientziak sortzen
15. Ebaluazioa
16. Baliabide didaktikoak
17. Administrazio-lanetan
18. Adimen artifizial sortzailea hezkuntzan (Ikasleak)
19. Nola harremanatu adimen artifizial sortzailearekin?
20. Adimen Artifizial sortzaileak sortutako edukia nola aipatu dokumentu batean:

Sarrera

Modulu honetan, AA sortzailea zer den azalduko dugu. AA sortzailearen mota guztietatik Hizkuntz Eredu Handiei (LLM) arreta jarriko diegu. Horretaz aparte, AA hezkuntzan zertan lagundu diezaiokeen irakaslegoari jorratuko da. Modulu honek honako hiru helburu nagusi ditu:

1. Adimen Artifizial Sortzailea ulertzea: Adimen artifizial sortzailea zer den eta nola funzionatzen duen azaltzen da. AA sortzaileak edukiak sortzeko (testua, musika, irudiak, etab.) ikaskuntzako ereduak erabiltzen dituzten makinak direla azaltzen du, eta teknologia horren oinarriak eta aplikazioak ezagutzera ematea du helburu.
2. Hizkuntz Eredu Handiak ezagutzea: Hizkuntz Eredu Handiek zer diren eta nola funtzionatzen duten azaltzen da. Helburu honetan hizkuntz eredu hauek testua irakurtzeko, ulertzeko eta sortzeko gai diren AA ereduak direla azaltzen da
3. AA Sortzaileak hezkuntzan nola lagun dezakeen aztertzea: Adimen artifizial sortzailea, irakasleei eta ikasleei laguntzeko moduak identifikatuz, hezkuntzan nola aplika daitekeen aztertzen da.

Laburbilduz, 3. moduluak AA sortzailea eta bere aplikazioak, batez ere hezkuntzan, ulertzen laguntzea du helburu. Hizkuntz Eredu Handiak aztertzen dira eta irakasleei AA erabiltzeko jarraibideak ematen zaizkie.

Zer da adimen artifizial sortzailea?

11 - AA sortzailea Hezkuntza Saila 02:54 Adimen artifizial sortzailea makina-ikaskuntzako ereduen erabilera da (ikasketa automatikoa), edukia sortzeko (testua, musika, audioa, bideoa edo irudia) ereduetatik eta eredu-datuetatik abiatuta. AA sortzailea azkar garatu denez, ChatGPT, DeepSeek, Copilot, Gemini edo Claude kasu, eta gure bizitzako hainbat esparrutan pixkanaka aplikatzen denez, teknologia horren inguruko eztabaidak ere ugaritu egin dira. Hona hemen eztabaidagai nagusietako batzuk:

• Desinformazioa eta albiste faltsuak zabaltzea, bereziki "deepfakeen" edo manipulatutako bideoen bidez.
• AAk sortutako edukiaren egile-eskubideak eta jabetza intelektuala.
• Datu pertsonalen babesa eta pertsonen irudirako eskubidea.

Adimen artifizial sortzailearen mugak

Adimen artifizial sortzaileak mugak dauzka eta hauen berri izatea beharrezkoa da. Horregatik jarraian muga horietako batzuk jorratuko dira:

Informazio okerra sortzea

AA sortzaileak ezin du modu autonomoan lan egin, ez baitu irizpide propiorik bere erantzunak egokiak edo zehatzak diren egiaztatzeko. AA sortzaileak sortzen dituen erantzunak giza berrikuspena eskatzen dute, haien erabilgarritasuna eta egiazkotasuna balioesteko. Sortutako edukia egiaztatu beharko litzateke beti, eta laguntza-tresna gisa erabili. Laguntzailea baita eta ez ordezko bat.

Haluzinazioak

AAk errealitatean oinarririk ez duten edo erabat fikziozkoak diren datuak edo informazioa eman dezake.

Argibide zehatzak

Argi eta garbi esan behar zaio zer egin behar duen, eduki erabilgarria sortu ahal izateko.

Entrenamendua

• AAk erabiltzen duen informazioa datu-bolumen handietatik dator, eta alborapenak egon daitezke.
• Baliteke edukia eguneratuta ez egotea edo egungo errealitatea ez islatzea.
• Ez dugu beti bere informazioaren iturri zehatza ezagutzen, eta horrek gaizki interpretatzea edo datu okerrak erabiltzea ekar dezake.

Segurtasuna eta informazioa

Datu pertsonalekin kontuz ibiltzea funtsezkoa da: ikasleen eta irakasleen informazio pertsonala eta sentsiblea ez da inoiz partekatu behar.

Probabilitatean oinarrituta

Adimen artifizial sortzaileak, hala nola, Hizkuntz Eredu Handiak, probabilitate-ereduak erabiltzen dituzte testua sortzeko. Hitz bakoitza sortzerakoan, ereduak aurreko hitzen testuingurua aztertzen du eta hurrengo hitza izateko probabilitate handien duen hitza iragartzen du. Adibidez, "Gaur eguraldia" esaldia ematen badiozu, ereduak "eguzkitsua" edo "euritsua" hitzak iragar ditzake, testuinguruaren arabera. Hitz bakoitza probabilitate handieneko aukeraren arabera hautatzen da, eta horrela, esaldi koherenteak eta zentzudunak sortzen dira. Horrela, AA sortzaileak ez du benetako ulermenik edo kontzientziarik, baizik eta hizkuntzaren eredu estatistikoak erabiltzen ditu testu koherentea eta esanguratsua sortzeko. Beraz, galdera bera egiten zaion bakoitzean emaitzak alda daitezke eta erantzunak ez dira beti zehatzak edo zuzenak izango; horregatik, garrantzitsua da sortutako informazioa egiaztatzea.

Egile-eskubideak

AAk sortutako edukiak egile-eskubideei buruzko zalantzak sor ditzake; izan ere, dagoen materialean oinarritu liteke, behar bezala esleitu gabe

Alborapenak

Adimen artifizial sortzailearen alborapena datuak prozesatzean edo erabakiak hartzean erakusten duten joera edo desoreka da. Hau gertatzen da, normalean, ereduak trebatzen diren datu-multzoak desorekatuta daudelako edo ereduak diseinatzerakoan aurreiritziak sartzen direlako. Adibidez, AA sistema bat irudiak prozesatzeko trebatzen bada, eta datu-multzoan gizonezkoen irudi gehiago badaude emakumezkoenak baino, sistemak gizonezkoak hobeto identifikatzeko joera izan dezake. Alborapen horiek saihesteko, datu-multzoak orekatuta egon behar dira eta ereduak diseinatzerakoan aurreiritziak minimizatzeko neurriak hartu behar dira.

Adimen artifizial sortzailearen hizkuntz eredu handiak

Datuak aztertzen edo sailkatzen dituzten beste AA mota batzuek ez bezala, AA sortzaileak aurretik ez zegoen material originala sortzen du, entrenatu den datuen ereduak eta estiloak erabiliz. Eredu horiek Ikasketa sakona teknika aurreratuak erabiltzen dituzte datu multzo handietan patroiak identifikatzeko eta eredu horietan oinarritutako edukien adibide berriak sortzeko. AA sortzailearen barruan, mota desberdinak daude baina modulu honetan Hizkuntz Eredu Handiak jorratuko ditugu.

Zer dira Hizkuntz eredu handiak?

Hizkuntz Eredu Handiak AAeko teknologia aurreratuak dira, eta hizkuntza naturalaren prozesamendua eraldatu dute. Eredu horiek testua irakurtzeko eta sortzeko gai dira, gizakien modura. Hizkuntz Eredu Handiek hizkuntza prozesatzeko eta erantzuteko duten gaitasunak hezkuntzan hainbat zereginetarako aukera ematen du: hezkuntza-edukia sortzen laguntzeko, kontsulta azkarrekin laguntzeko eta laburpenak egiteko, besteak beste. Jarraian, eredu horiek nola funtzionatzen duten ulertzeko, zer ikasten duten, nola entrenatzen diren, Transformer arkitektura zertan datzan eta testua nola sortzen duen aztertuko da.

Zer egiten du hizkuntz eredu handi batek?

Hizkuntz eredu handi batek aurretik jaso duen testuingurua oinarritzat hartzen du, ondoren hitza iragarri eta hitza esaldi batean egoki kokatzeko. Probabilitate handieneko hitza hautatu egiten da, eta ereduak testua modu koherente eta arinean sortzeko aukera ematen du. Hurrengo hitza iragartzeko trebetasun hori milioika testu prozesatzearen eta hizkuntzan patroiak "ikastearen" emaitza da. Horrez gain, Hizkuntz eredu handiek erantzun edo esaldiak automatikoki osatu baino askoz gehiago egin dezaketela jakitea garrantzitsua da. Beraz, gaitasun sortzaile hauek ditu:

Jatorrizko edukia sortu

• Ipuinak eta istorioak idazten ditu
• Olerkiak konposatzen ditu
• Antzerki-lanetarako elkarrizketak asmatzen ditu
• Eskoletarako ariketak sortzen ditu.

Testuingurura egokitzen da

• Elkarrizketa koherenteak ditu
• Norberaren estiloa behar duzun estilora egokitzen du

Beste trebetasun baliagarri batzuk

• Beste hizkuntza batzuetara itzultzen du
• Testuen tonua eta sentimendua aztertzen ditu
• Programazio-kodea idazten laguntzen du
• Testu luzeak laburtzen ditu

Hala ere, garrantzitsua da "sorkuntza" hori ikasitako entrenamendu eta patroien datuetan oinarrituta dagoela ohartzea eta ez gizakiaren ulermenean edo kontzientzian.

Nola ikasten dute hizkuntz eredu handiek?

Hizkuntz eredu handiek hizkuntza "ulertu" eta "erabili" ahal izateko, bi zati dituen entrenamendu-prozesu batetik igarotzen dira.

• Lehen fasea: aurre-entrenamendua Ereduari testu-kopuru handiak eskaintzen zaizkio, hala nola, liburuak, artikuluak eta webguneak. Ereduak testu horiek "irakurtzen" ditu, eta hitzak nola osatzen diren, esaldiak nola egituratzen diren eta ideiak hizkuntzan nola erlazionatzen diren ikasten du. Esaldien atzean hizkuntzaren arau orokorrak eta logika ulertzea da asmoa.
• Bigarren fasea: doikuntza fina Fase honetan, eredua zeregin espezifikoetan espezializatzen da. Etapa honetan, zeregin zehatzetara bideratutako testuekin entrenatzen da. Adibidez, galderak erantzuteko, testuak sailkatzeko edo itzultzeko treba daiteke. Fase honi esker, ereduak ataza espezifikoak ondo egiten ikasten du eta erantzunak hobetzen ditu, eman nahi zaion erabileraren arabera.

Nola "pentsatzen" dute hizkuntz eredu handiek?

Hizkuntza-ereduek Transformer izeneko "egitura" berezia dute, testua modu eraginkorrean prozesatzeko aukera ematen diena. Teknologia hau 2017an garatu zuen Googlek eta "Attention is all you need" artikuluan jakinarazi zuen. Arkitektura horri esker, ereduak autoarreta edo self-attention izeneko funtsezko kontzeptu bat erabiltzen du. Autoarretari esker, ereduak perpaus baten hitz guztiak aldi berean behatzen ditu eta bakoitzak gainerakoekiko duen garrantzia zehazten du. Horrek hitzak esaldi batean nola konektatzen diren ulertzen laguntzen dio ereduari.