Os Estados: Democracias, Ditaduras e Organización Administrativa de España

OS ESTADOS

O Estado é unha unidade política e administrativa superior (é dicir, é soberano) que rexe un territorio e á súa autoridade están sometidos todos os seus habitantes. Está formado por:

• Os cidadáns que viven nel.
• O territorio delimitado polas súas fronteiras.
• Os Estados posúen uns elementos que permiten o seu funcionamento:
• As leis que regulan a convivencia e que os cidadáns deben cumprir.
• Unhas institucións para facer efectivas as decisións tomadas.
• Uns símbolos que identifican o Estado como a capital, a bandeira ou o himno.

OS TIPOS DE ESTADOS SEGUNDO O RESPECTO ÁS LIBERDADES

DEMOCRACIAS

Nas democracias o poder está repartido para evitar que unha persoa ou un grupo exerza unha tiranía

División de poderes

• Poder lexislativo Exercido polo Parlamento
• Poder executivo Exercido polo Goberno
• Poder xudicial Exercido polos Xuíces

V

• Aproba as leis
• Aplica as leis e administra o país
• Coida o cumprimento das leis

Os cidadáns participan no goberno mediante o sufraxio nas eleccións, que deben celebrarse periodicamente

Todas as persoas son iguais ante a lei, sendo a Constitución a lei máxima que regula todas as demais

DITADURAS

Os cidadáns non participan no goberno. Os opositores a este son perseguidos

Non se respectan as leis e/ou os dereitos humanos

Nas ditaduras o poder está concentrado en mans dunha persoa ou grupo, ás veces o poder é conseguido de xeito violento

OS TIPOS DE ESTADOS SEGUNDO A XEFATURA DO ESTADO

MONARQUÍAS

As monarquías son Estados nos que o xefe do Estado é un rei, posúe o cargo por dereito de nacemento e o transmite aos seus descendentes. Poden ser:

V

• Monarquía parlamentaria O rei ten unha función simbólica, non exerce accións de goberno.
• Monarquía constitucional O rei participa nas accións de goberno pero ten certas limitacións.
• Absoluta O rei controla os poderes do Estado.

REPÚBLICAS

As repúblicas son Estados nos que o xefe do Estado é un presidente, este é elixido polos cidadáns ou por un grupo de persoas. Poden ser:

V

• República parlamentaria O xefe do Estado e o presidente do goberno son persoas distintas.
• República presidencialista O xefe do Estado e de goberno é a mesma persoa, ten amplos poderes.

OS TIPOS DE ESTADOS SEGUNDO A SÚA ORGANIZACIÓN TERRITORIAL

A maioria dos Estados organízanse en unidades territoriais menores para facilitar a administración do seu territorio. Existen varios tipos de institucións en función do ámbito que abarcan:

• Estatais
• Rexionais
• Locais

>

• As súas decisións afectan a todo o territorio.
• As súas decisións só afectan a unha parte do territorio.

En función dos poderes e autonomía que teñan estas institucións podemos falar de:

Estados centralizados

A administración central goberna todo o territorio. Se existen institucións locais e rexionais, estas dependen da central.

Estados descentralizados

As rexións teñen as súas institucións propias elixidas polos seus habitantes. Dispoñen de amplos poderes coñecidos como competencias.

AS PRINCIPAIS INSTITUCIÓNS DE ESPAÑA

Todas as institucións teñen a súa orixe e regulación na Constitución, a actual foi votada por todos os españois e españolas no ano 1978.

Xefatura do Estado

É exercida polo Rei A súas funcións son simbólicas, como representar a España nas relacións con outros países e actos institucionais.

Poder lexislativo

Exercido polas Cortes Xerais. Divididas en:

• Congreso dos Deputados 350 deputados Elixidos por sufraxio universal.
• Senado 265 senadores Elixidos por sufraxio universal

>

Funcións do Poder lexislativo

• Aprobar as leis e o presuposto
• Elixir o presidente do goberno

Poder executivo

Exercido polo Goberno. Está composto por:

• Presidente Elixido polo Congreso
• Ministros Nomeados polo Presidente

>

Funcións do Poder executivo

• Dirixir a administración central
• Dirixir a política interior e exterior

Poder xudicial

Exercido polos Tribunais e Xulgados

• Tribunal Supremo Ten xurisdición en todo o territorio
• Tribunal Constitucional Controla se as decisións se axustan á Constitución

Funcións do Poder xudicial

• Facer cumplir as leis

AS ORGANIZACIÓNS INTERNACIONAIS

Son asociacións que os Estados crearon voluntariamente para tratar cuestións de interese común, adoptar decisións sobre eles e solucionar conflitos.

Exemplos de organizacións internacionais

• No ámbito mundial A ONU
• No ámbito europeo A UE

AS ORGANIZACIÓNS INTERNACIONAIS (I): A ONU

A Organización das Nacións Unidas (ONU) foi fundada en 1945 despois da II Guerra Mundial, os Estados déronse conta de que era necesario crear unha institución que resolvese os conflitos de forma pacífica.

Obxectivos da ONU

• Defender os dereitos humanos Todos os estados membros da ONU deben respectar os dereitos humanos
• Manter a paz Se un país altera a paz pode ser sancionado ou incluso castigado militarmente pola ONU
• Traballar na cooperación internacional Os países colaboran sobre diversos temas, por exemplo a saúde mediante a OMS

Problemas no seu funcionamento

A maioría das súas decisións non son de obrigado cumprimento, en canto as que si teñen ese carácter obrigatorio poden ser vetadas por 5 Estados (Rusia, EEUU, China, Reino Unido e Francia)

AS ORGANIZACIÓNS INTERNACIONAIS A UE

Ten a súa orixe no período posterior á II Guerra Mundial, os países europeos quedaran arrasados economicamente e morreran millóns de persoas.

Obxectivos da UE

• Consolidar a paz Evitar novos conflitos tras dúas terribles guerras mundiais
• Competir economicamente Os países europeos teñen que facer fronte a xigantes económicos como EEUU ou a URSS

1ª Etapa (1957-1993)

Comezan a desenvolverse políticas económicas comúns como la Política Pesqueira Común

A CEE

Comunidade Económica Europea

Estableceron a liberdade de circulación de bens, servizos, traballadores e capitais: Os produtos dun país poderían venderse noutros países libremente

Desenvolveronse leis comúns de obrigado cumprimento para todos os Estados membros

2ª Etapa (1993-act.)

A UE

Unión Europea

Recoñeceuse a cidadania europea e a libre circulación de cidadáns da UE polos Estados membros

Creáronse novos fondos de solidariedade, todos os estados membros fan achegas económicas que se reparten entre as rexións máis pobres

Algúns países fixeron unha unión monetaria coa entrada en circulación dunha moeda única, o euro

OS ESTADOS E O SEU TERRITORIO

Mar Cantábrico EUROPA Área Atlántica OCÉANO ATLÁNTICO España Peninsular I. Baleares Área Mediterránea Madeira Reclamación de Gibraltar Islas Salvajes Ceuta Área de las Canarias Melilla Canarias ÁFRICA Gracias aos acordos establecidos entre os países da Unión Europea, a maior parte das fronteiras terrestres de España non están controladas pero seguen existindo legalmente. OUTLETUI ESPANHA 200 m Ademais do seu territorio terrestre os Estados controlan o seu espazo aéreo e as augas contiguas á súa costa, puidendo extraer os recursos que alí se atopen. Azores

OS TIPOS DE ESTADOS SEGUNDO O RESPECTO ÁS LIBERDADES

El índice de democracia de 'The Economist' 2023

Democracias plenas | 24 Democracias imperfectas | 49 Regímenes híbridos | 35 Regímenes autoritarios | 59 Autor: Álvaro Merino (2024) | Fuente: Economist Intelligence Unit (2024) EOM elordenmundial.com Existen diferentes métodos para medir a calidade da democracia, non hai un único metodo válido e todos eles son discutibles. Aquí mostro o índice de calidade democrática de The Economist, un dos máis utilizados.

OS TIPOS DE ESTADOS SEGUNDO O RESPECTO ÁS LIBERDADES - RANKING 2023

2023 rank -
Country
Regime type ¢
2023 +
2022 +
2021 +
2020 ¢
2019 ¢
2018 +
2017 ¢
2016 +
2015 ¢
2014 ¢
2013 +
2012 +
2011 +
2010 ¢
2008 ¢
2006 ¢
1
Norway
Full democracy
9.81
9.81
9.75
9.81
9.87
9.87
9.87
9.93
9.93
9.93
9.93
9.93
9.80
9.80
9.68
9.55
2
New Zealand
Full democracy
9.61
9.61
9.37
9.25
9.26
9.26
9.26
9.26
9.26
9.26
9.26
9.26
9.26
9.26
9.19
9.01
3
Iceland
Full democracy
9.45
9.52
9.18
9.37
9.58
9.58
9.58
9.50
9.58
9.58
9.65
9.65
9.65
9.65
9.65
9.71
4
Sweden
Full democracy
9.39
9.39
9.26
9.26
9.39
9.39
9.39
9.39
9.45
9.73
9.73
9.73
9.50
9.50
9.88
9.88
5
+ Finland
Full democracy
9.30
9.29
9.27
9.20
9.25
9.14
9.03
9.03
9.03
9.03
9.03
9.06
9.06
9.19
9.25
9.25
6
Denmark
Full democracy
9.28
9.28
9.09
9.15
9.22
9.22
9.22
9.20
9.11
9.11
9.38
9.52
9.52
9.52
9.52
9.52
7
Ireland
Full democracy
9.19
9.13
9.00
9.05
9.24
9.15
9.15
9.15
8.85
8.72
8.68
8.56
8.56
8.79
9.01
9.01
8
+
Switzerland
Full democracy
9.14
9.14
8.90
8.83
9.03
9.03
9.03
9.09
9.09
9.09
9.09
9.09
9.09
9.09
9.15
9.02
9
-
Netherlands
Full democracy
9.00
9.00
8.88
8.96
9.01
8.89
8.89
8.80
8.92
8.92
8.84
8.99
8.99
8.99
9.53
9.66
10
Taiwan
Full democracy
8.92
8.99
8.99
8.94
7.73
7.73
7.73
7.79
7.83
7.65
7.57
7.57
7.46
7.52
7.82
7.82
11
Luxembourg
Full democracy
8.81
8.81
8.68
8.68
8.81
8.81
8.81
8.81
8.88
8.88
8.88
8.88
8.88
8.88
9.10
9.10
12
Germany
Full democracy
8.80
8.80
8.67
8.67
8.68
8.68
8.61
8.63
8.64
8.64
8.31
8.34
8.34
8.38
8.82
8.82
13
I+I Canada
Full democracy
8.69
8.88
8.87
9.24
9.22
9.15
9.15
9.15
9.08
9.08
9.08
9.08
9.08
9.08
9.07
9.07
14
Australia
Full democracy
8.66
8.71
8.90
8.96
9.09
9.09
9.09
9.01
9.01
9.01
9.13
9.22
9.22
9.22
9.09
9.09
15
Uruguay
Full democracy
8.66
8.91
8.85
8.61
8.38
8.38
8.12
8.17
8.17
8.17
8.17
8.17
8.17
8.10
8.08
7.96
16
Japan
Full democracy
8.40
8.33
8.15
8.13
7.99
7.99
7.88
7.99
7.96
8.08
8.08
8.08
8.08
8.08
8.25
8.15
17
Costa Rica
Full democracy
8.29
8.29
8.07
8.16
8.13
8.07
7.88
7.88
7.96
8.03
8.03
8.10
8.10
8.04
8.04
8.04
18
United Kingdom
Full democracy
8.28
8.28
8.10
8.54
8.52
8.53
8.53
8.36
8.31
8.31
8.31
8.21
8.16
8.16
8.15
8.08
19
= Austria
Full democracy
8.28
8.20
8.07
8.16
8.29
8.29
8.42
8.41
8.54
8.54
8.48
8.62
8.49
8.49
8.49
8.69
20
Mauritius
Full democracy
8.14
8.14
8.08
8.14
8.22
8.22
8.22
8.28
8.27
8.17
8.17
8.17
8.04
8.04
8.04
8.04
21
Greece
Full democracy
8.14
7.97
7.56
7.39
7.43
7.29
7.29
7.23
7.45
7.45
7.65
7.65
7.65
7.92
8.13
8.13
22
South Korea
Full democracy
8.09
8.03
8.16
8.01
8.00
8.00
8.00
7.92
7.97
8.06
8.06
8.13
8.06
8.11
8.01
7.88
23
France
Full democracy
8.07
8.07
7.99
7.99
8.12
7.80
7.80
7.92
7.92
8.04
7.92
7.88
7.77
7.77
8.07
8.07
23
Spain
Full democracy
8.07
8.07
7.94
8.12
8.29
8.08
8.08
8.30
8.30
8.05
8.02
8.02
8.02
8.16
8.45
8.34
25
Chile
Flawed democracy
7.98
8.22
7.92
8.28
8.08
7.97
7.84
7.78
7.84
7.80
7.80
7.54
7.54
7.67
7.89
7.89
26
Czech Republic
Flawed democracy
7.97
7.97
7.74
7.67
7.69
7.69
7.62
7.82
7.94
7.94
8.06
8.19
8.19
8.19
8.19
8.17
27
Estonia
Flawed democracy
7.96
7.96
7.84
7.84
7.90
7.97
7.79
7.85
7.85
7.74
7.61
7.61
7.61
7.68
7.68
7.74
28
Malta
Flawed democracy
7.93
7.70
7.57
7.68
7.95
8.21
8.15
8.39
8.39
8.39
8.28
8.28
8.28
8.28
8.39
8.39
29
United States
Flawed democracy
7.85
7.85
7.85
7.92
7.96
7.96
7.98
7.98
8.05
8.11
8.11
8.11
8.11
8.18
8.22
8.22
30
Israel
Flawed democracy
7.80
7.93
7.97
7.84
7.86
7.79
7.79
7.85
7.77
7.63
7.53
7.53
7.53
7.48
7.48
7.28
31
Portugal
Flawed democracy
7.75
7.95
7.82
7.90
8.03
7.84
7.84
7.86
7.79
7.79
7.65
7.92
7.81
8.02
8.05
8.16
32
Slovenia
Flawed democracy
7.75
7.75
7.54
7.54
7.50
7.50
7.50
7.51
7.57
7.57
7.88
7.88
7.76
7.69
7.96
7.96
33
Botswana
Flawed democracy
7.73
7.73
7.73
7.62
7.81
7.81
7.81
7.87
7.87
7.87
7.98
7.85
7.63
7.63
7.47
7.60
34
Il Italy
Flawed democracy
7.69
7.69
7.68
7.74
7.52
7.71
7.98
7.98
7.98
7.85
7.85
7.74
7.74
7.83
7.98
7.73